WELKE INVLOED HEEFT SOJA OP JE HORMONEN?

Soja is misschien wel het meest besproken plantaardige voedingsmiddel dat er is. Een zoektocht door de academische literatuur levert je meer dan 75.000 zoekresultaten op. Paper na paper mengt zich in de discussie: bevat soja vrouwelijke hormonen die slecht voor ons zijn? Of is dat allemaal onzin en is soja zelfs super gezond voor je?

Vandaag gaan we erachter komen wat waar is. En daarvoor moeten we beginnen bij het begin: die slechte naam die soja heeft, waar komt die eigenlijk vandaan?

VROEG ONDERZOEK NAAR SOJA 

In de eerste onderzoeken met soja ontdekten wetenschappers een substantie waar zij vraagtekens bij plaatsten. Deze substantie leek namelijk verdacht veel op het vrouwelijke hormoon oestrogeen. De resultaten van dit verbazingwekkende onderzoek werden gepubliceerd en zorgden al snel voor veel ophef. De vraag kwam namelijk op: als soja vrouwelijke hormonen bevat, betekent dit dat het slecht voor ons is als we het eten? Kunnen die hormonen in ons lichaam ook effect hebben? En welke effecten zouden dat kunnen zijn? De media, voedingsexperts en andere wetenschappers stortten zich op het beantwoorden van deze vraag en binnen korte tijd waren er tientallen theorieën over de eigenschappen van soja en wat die voor ons zouden betekenen.

Ondertussen was de wetenschap natuurlijk ook verder gegaan. Verschillende onderzoeksteams probeerden het oorspronkelijke onderzoek te herhalen om te zien of zij dezelfde resultaten zouden vinden. Verrassend genoeg was dit niet het geval. Door nauwkeuriger te kijken, kwamen nieuwe onderzoeksteams erachter dat de substantie die de eerdere onderzoekers voor oestrogeen hadden aangezien, helemaal geen oestrogeen was. Het leek er alleen heel erg op. Een hele serie nieuwe onderzoeken was uiteindelijk instaat om de puzzel verder af te maken. Maar hier gingen jaren overheen en de slechte naam van soja was inmiddels gevestigd.

NIEUW ONDERZOEK NAAR SOJA

Tegenwoordig weten we veel meer over soja en de gezondheidseffecten. De impact van dit nieuws was echter veel minder sensationeel dan de claim dat soja vrouwelijke hormonen bevat en slecht zou zijn en kwam daardoor minder in omloop. In de wereld van voedingsonderzoek is bij de meesten wel bekend dat soja niet gevaarlijk is. Je moet zelfs echt je best doen om een paper te vinden dat er nog iets negatiefs over te zeggen heeft. Maar niet alle resultaten uit onderzoeken worden in dezelfde grote papers gepubliceerd en nieuws dat minder spannend is, komt tevens minder vaak in gewone media en het nieuws terecht. Als je dus niet zelf vaker papers over voedingsonderzoek leest, is de kans groot dat je 90% van de onderzoeken die er gedaan worden mist. De andere 10% zijn ook nog eens behoorlijk gekleurd doordat de media de meest sappige stukjes uit de context van het onderzoek haalt om het interessanter te maken voor haar kijkers en lezers.

Om deze reden zijn veel mensen tegenwoordig nog niet op de hoogte van de achterhaalde onderzoeken naar soja. Hierbij daarom een korte samenvatting van wat de wetenschap momenteel van soja weet:

WAT ONDERZOEK TEGENWOORDIG VAN SOJA WEET

De substantie die de oorspronkelijke onderzoekers vonden in soja zijn isoflavonen. Iets dat tegenwoordig ook “planten-oestrogeen” genoemd wordt. Het lijkt op menselijk oestrogeen maar is zo’n duizend keer zwakker. Later werden isoflavonen ook gevonden in lijnzaad en graanproducten, hoewel soja de sterkste concentratie van allen heeft. Onderzoek heeft ook aangetoond dat soja en andere producten met isoflavonen helemaal veilig zijn voor consumptie. Voor soja wordt voor de zekerheid wel geadviseerd om niet meer dan 4 consumpties per dag te nuttigen. 1 consumptie is 100 gram van een sojaproduct (ongeveer 1 cup sojayoghurt of sojamelk). Onbewerkte soja heeft daarbij een lagere concentratie aan isoflavonen dan bewerkte soja zoals soja proteïne poeder. Ook hebben gefermenteerde sojaproducten, zoals miso en tempeh, een hogere concentratie en het wordt geadviseerd deze niet dagelijks te eten. 

Het algemene advies is zoals altijd: eet met mate en overdrijf niet. Hoewel isoflavonen veel minder sterk zijn dan oestrogeen kan een hoge inname een fragiel hormoon systeem wel uit zijn evenwicht brengen. Ook schijnt de overconsumptie van soja eerder effect te hebben op mannen dan op vrouwen.

WAT GEBEURD ER ALS JE TEVEEL SOJA EET?

Soja is veilig bij een gematigde consumptie. Maar laten we voor de volledigheid ook eens kijken wat er gebeurt als de aanbevolen consumptiehoeveelheid overschreden wordt. Zo nu en dan duikt er een case study op, een individueel geval, waarbij mannen klachten ontwikkelden nadat zij gedurende een periode sojaproducten hadden geconsumeerd. Een van deze gevallen speelde zich enige tijd geleden af: Bij een 60-jarige man werd borstweefsel ontdekt nadat hij gedurende langere periode aangaf sojaproducten gegeten te hebben. Wat bleek? De man bleek dagelijks meer dan 3 liter sojamelk gedronken te hebben, oftewel 11 consumpties per dag! Een ander geval betreft een jongere, veganistisch levende man van 19 die een hormonale disbalans ontwikkelde met als gevolg een vermindering van libido en erectiestoornissen. Het bleek dat hij lange tijd meer dan 14 soja consumpties per dag had genuttigd.

Deze gevallen zijn zeldzaam en komen niet voor op grote schaal. Toch kun je hieruit opmaken dat je ook weer niet moet overdrijven met soja.

WAAROM JE WEL SOJA MOET ETEN

We weten inmiddels dat soja niet alleen veilig is maar ook gezond. Onderzoek toonde aan dat in Aziatische landen waar meer soja gegeten wordt, minder borst- en prostaatkanker, hart- en vaatziekten en artrose voorkomt. Ook lijkt het een positief effect te hebben op overgangsklachten bij vrouwen. En, niet geheel onbelangrijk, soja bevat als een van de enige plantaardige producten alle negen essentiële aminozuren die onder andere nodig zijn voor spieropbouw en herstel. Soja is goedkoop, inmiddels bijna overal verkrijgbaar en je kunt het geheel bereiden zoals jij lekker vindt. Je kunt het precies zo marineren en bakken als je gewend bent met kip. Tofusaté is a real thing of the future.  

Conclusie

Soja heeft het zwaar gehad en zal nog verder zijn weg uit een slecht imago moeten vechten tot het echt overal gezien gaat worden als gezond en veilig product. Zolang je je aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid houdt en gevarieerd eet, hoef je je nergens druk om te maken. Twijfel je toch nog een beetje? Dan helpt het misschien om te weten dat er meerdere producten zijn die gezond zijn tot op bepaalde hoogte. Wortels zijn bijvoorbeeld heel gezond voor je en behouden een goed zichtvermogen naarmate je ouder wordt. Maar als je dagelijks een hele zak wortels eet, wordt je huid oranje. Hetzelfde geldt voor gember: een grote immuniteitsbooster, maar drink je meer dan 4 koppen gemberthee per dag kun je er misselijk van raken. Ook champignons waren recentelijk in het nieuws: slechts 3 per dag gaan borstkanker bij vrouwen tegen. Maar champignons bevatten ook een stofje dat in grote hoeveelheden giftig is. Je kunt ook hier dus beter niet dagelijks een hele bak van eten. In mate genoten, overwegen de voordelen. With everything in life, it’s best not to overdo it. 

 

Heeft dit artikel jou geholpen? Dan kan het misschien ook anderen helpen. Deel het gerust of stuur het door.

Maritza Kolenbrander

Maritza Kolenbrander

Voedingspsychologe/coach & personal trainer voor vrouwen.

Gerelateerde blogs